Քո պեպենները/Freckles of yours

Յունգին սիրում է բասկետբոլ խաղալ: Բայց դառնալ պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ չստացվեց: Ոչ թե այն պատճառով, որ հասակը չհերիքեց կամ ունակություններն էին ցածր, այլ նրա համար, որ ցանկությունը շատ չէր մեծ: Սիրողական խաղը նրան հանգստություն է պատճառում: 

Ամեն անգամ դասից տուն գնալիս, նա անցնում է խաղահրապարակի կողքով, բայց էդպես էլ համարձակություն չի հավաքում միանալու սահմանազատող ցանցի ներսում խաղացող անծանոթներին: Մտքերում պտտվում է ծննդավայրի դպրոցը, դպրոցի խաղադաշտը, այգին, այգու կողքի խաղադաշտը: Հետո ինչ-որ բան միշտ ստիպում է հոնքերը կիտել: Հիշողությունները տանում են այն ուղղությամբ, որը նա ամեն պահի փորձում է արգելափակել:

Չի ստացվում:

Մարդու հիշողությունը ստեղծված է ինչպես ուրախացնելու, այնպես էլ տխրեցնելու համար: Բայց նրան որոշ հիշողություններ որոշ դիսկոմֆորտ են պատճառում: Տանում են փակուղի: Բերում են մտքեր, որոնք չէր ցանկանա ունենալ: Տանում են մարդկանց մոտ...

Որոնցից խուսափում է:

Նա կցանկանա խուսափել միայն երկու հոգուց. 

Ջիսուից, որովհետև մեղավոր է:

Ու Ջիմինից, որովհետև...

... Նրան ոչ մի կերպ չի հասկանում:

Որովհետև նա... տարբեր է: 

Վերարկուի գրպանից գտած ծրարը նրան անհանգստացնում էր դեռ ճանապարհին: Բայց մեքենայում նա էդպես էլ այն չբացեց: Ինչ-որ բան շատ պարզ հուշեց, որ էդտեղ՝ մոր և եղբոր մոտ, չարժեր: 

Իսկ հետո անցան օրեր, մոռացավ: Համալսարանական ակտիվ կյանքը նրան հրավիրեց իր գիրկը շատ կտրուկ: Յունգիին ոչինչ չէր մնում, բացի գրկախանվելը համալսարանի հետ: Թեկուզ և դժկամությամբ:

Հետո անցան օրեր: Նորից ձեռքը տարավ գրպանին: Ու մինչ ուզում էր անձեռոցիկի նման ճզմել և թափել, հասկացավ, որ այն անձեռոցիկ չի:

Նա ինձ նյարդայնացնում է, - Հիշում է սեփական կարծիքը՝ արտահայտած մոտ մեկ տարի առաջ:

Թրջված է:

Խոսելիս աչքերիդ չի նայում:

Ու հիշում է նաև Հոսոկի պատասխանը.

Երևի միայն քեզ հետ է էդպես:

Ու Նամջունինը. 

Հաստատ ոչ մեկս քեզ հետ էդքան նրբանկատ չենք, ինչքան ինքը:

Հիշում է Ջիմինի խոսքերը՝ «Հյոն, դու գեղեցիկ ես», ու սեփական արհամարհանքը:

«Գիտեմ, որ քեզ դուր չեմ գալիս», - ու սեփական պատասպանը. «Ես քեզ չեմ ատում»։

Սեփական հարցը՝ «Ինձնից վախենու՞մ ես», ու Ջիմինի պատասխանը. «Հյոն, դու շատ լավ մարդ ես»։

Ջիսուի մեղադրանքը. «Դու անտարբեր ես», ու սեփական լռությունը:

Հիշում է Թեհյոնի մոլորված դեմքն ու. «Դա իմ պատմությունը չի, մի օր նա կպատմի... երևի»:

Նա պատմեց: Իր ձևով: Նամակով: Ու Յունգին էդպես էլ չիմացավ, թե ինչ ռեակցիա պիտի ունենա: 

Շփոթվե՞ց: Լարվե՞ց: Ատե՞ց: 

Ուղղակի հիշեց ամեն ինչ ու... քրքջաց: Ինչպես ծիծաղում են խելագարները: Համենայն դեպս, ով կողքից նայեր, կկարծեր՝ խելագար է: 

Ու, կարծես թե, ինքն էլ է էդպես կարծում:

Հիշում է Ջիմինին՝ Ջիսուի նամակը ձեռքին, իրեն փոխանցելիս: Ու հիշում է «կատակը»: Ու հիշում է պատասխանը.

Հյոն, ես կատակ անելու արվեստին էլ չեմ տիրապետում: 

***

Ջիմինը գրանցվել է ամառային դասապատրաստումների: Մյուս տարի քննությունների են: Իր հետ տանում է նաև ընկերներին: Օրինակ՝ Ջեհյոնին, Թեհյոնին....

Չոնգուկը եկավ անկախ: Առանց իրենց տեղեկացնելու: 

Չոնգուկի հետ առաջվա պես դժվար էր շփվելը: Որովհետև դժվար է շփվել էն մարդու հետ, որի աչքերը ճշմարտություն են, շուրթերը՝ լռություն: Որովհետև Չոնգուկն իր կասկածները չբարձրաձայնեց, իսկ Ջիմինի համար ի սկզբանե դժվար է եղել խոսել այդ թեմայով: Դժվար է եղել մտածել անգամ տարբեր լինելու մասին: Իսկ խոսել մեկի հետ գաղտնիքի մասին, ով կարող է չհասկանալ... երկրորդ անգամ Ջիմինը նույն սխալը անել չի կարող: 

Չնայած կասկածներ ունի, որ Չոնգուկը... Չոնգուկն ուղղակի ոչ մի էմոցիա չի արտահայտի: 

Չոնգուկի հետ դժվար է:

Գրատախտակին գրված է. "ինքնուրույն դասապատրաստում": Սա նշանակում է, որ ուսուցիչ չկա, «արեք, ինչ ուզում եք, բայց չմոռանաք, որ "ինչ ուզում եք"-ը դասին է վերաբերում»:

Օրվա առաջին կեսը կիսվել է: Ամպեր են հավաքվել: 

«Դու դրա կարիքն ունես»:

Ասաց նա, ու այլևս այդ թեմայով ոչինչ չասաց: Ջիմինը երկար է մտածել էդ ուղղությամբ: Գիշերները չի քնել: Բայց եզրակացությունը մեկն է. Նա չի վստահում: Չի ատում: Հակակրանք ունի, որովհետև սովոր չի, որ դեմքին մտածածն ասում են, բայց չի ատում, որովհետև...

Որովհետև Չոնգուկը կարողանում է լեզվի եկածն ասել, իսկ ինքը իր ամբողջ փոքրիկ կյանքի ընթացքում է փորձել էդպես լինել, բայց չի կարողանում: Չոնգուկը կասի մտածածը, անգամ եթե ինչ-որ բան կկորցնի, բայց Ջիմինը շատ բան չունի, եղածը կորցնելու համար էլ վախենում է.

- Շոգ է, էդ օդորակիչը չի աշխատու՞մ: 

- Միյոն, ի՞նչ կլինի, մի բան արա: 

Աղմուկը դասարանում դադարում է միայն էն պահին, երբ Ջեհյոնը Միյոնի անունը լսելով, տեղից վեր է կենում: Իբր՝ ով Միյոնին բան կասի, ինձ հետ գործ կունենա:

Հետո դաս, հետո դեղին հեծանիվ, Չոնին, որ փորձում է կապ պահել Ջիմինի հետ, Չոնգուկ, որից խուսափում է, տուն, ու նորից նույն պտույտը: Միայն թե...

Դասարան, հավաքված ամպեր, օդորակիչը պետք չի: Ինքնակրթություն ու... Գիտկացում. Արջամկան օրերն ավարտվում են:

Որովհետև Ջիմինն, ասես, մոռացել էր ինչ-որ կարևոր բան: Ինչ-որ կարևոր մեկին, որին մոռանալն էդքան էլ հեշտ չի: Ջիմինը կուզի ժամանակը հետ տալ ու վերացնել նամակը: Որովհետև ոչինչ չի փոխվում, իսկ մոռանալը հիշելու նման ինչքան սփոփող է, էնքան էլ ցավոտ է:

Բայց ոչ մի եղանակ երբեք մենակ չի գալիս: Իր հետ բերում է իրեն բնորոշ ինչ-որ բան: 

Օրինակ հայրենի քաղաք վերադարձող ուսանողների հոսք... Ջիմինը դա հասկանում է շատ ուշ: Երբ շարժվում է դեպի իրենց թաղը՝ հիշելով տատի խնդրած պարագաները գնելու մասին:

Ի դեպ, տատի նվերի մասին: Դա խոհարարական գիրք էր: Չէ, ոչ թե սովորական բաղադրատոմսերի գիրք, այլ գդալների, դանակների, շերեփների, մաղերի, սփռոցի, թեյնիկի, անգամ ամանների սրբիչի գիրք: Ու բոլորը տատի իրերը: Տատի բոլոր իրերի նկարները իրենց նկարագրություններով տեղ էին գտել էդ գրքում. տատի սիրելի շերեփը, մաղը, դանակը, գրտնակը, ձևամանները: Տատի բոլոր բաղադրատոմսերը՝ կողքին յուրաքանչյուր օգտագործվող բաղադրիչի նկարներով: Այն պատրաստելու համար պահանջվել էր մեկ ամիս: Ու Ջիմինն ու Սումինը կարողացել են գաղտնի իրականացնել այդ պլանը: Ու տատը բացել է նվերը, հուզվել է, համբուրել է երկուսի ճակատն էլ ու սեղանին է դրել ի՛ր ծննդյան օրվա համար թխված, բայց թոռների կողմից սիրված տորթը: Ջիմինը նկատում էր, որ տատը շուտ-շուտ է նայում գիրքը: Թերթում է ու զարմանում. էս մա՞ղն ինչու է էստեղ: Պարզվում է՝ ինչքան էլ նոր իր առնեն, միշտ հինն է օգտագործում: Բայց նորն էլ չի թերագնահատում, օգտագործում է խնամքով:

Ջիմինը կարծում էր, որ ոչինչ է, երբ Սումինը կեղտոտ կատվին լողացնելիս ջրհեղեղ է անում ամբողջ լոգարանում: Կարծում էր, որ ոչինչ է, երբ սխալվում է չսիրած առաջադրանքներում: Կարծում էր, որ ոչինչ է, որ տատը չօգտագործի իր նվերը, անգամ, եթե չբացի էդ գիրքը: Բայց ոչինչ չի, որ սկսում է հարմարվել արջամկան օրերին*, ու դրանք հանկարծ ավարտվում են, ինչ-որ բան հիշեցնում է, որ... չփակված էջեր կան: 

Չփակված էջերի առաջին հիշեցնողը մորն օգնող Ջիսուն է: Այսինքն, չի օգնում: Պարզապես խանութի սեղանի մոտ պաղպաղակ է ուտում ու նայում հեռախոսին: Հետո դռան զանգակի հետ գլուխն է բարձրացնում ու ուղղվում՝ դիմավորելու հաճախորդին: Դիմավորում է: Ու շատ ջերմ.

- Ջիմին-ա՜, բարի օր:

Ջիմինը մի պահ շվարում է: 

Ախր... էդպես ո՞նց:

- Բարի, - փորձում է ժպտալ, չնայած զարմանքն իրենն անում է, - էս ինչպե՞ս:

- Արձակուրդ եմ: Մի մտածիր, թե մենակ դուք հանգստանալու իրավունք ունեք, - ու ժպիտը չի մարում, ասես հազար տարվա լավ բարեկամի է տեսել:

Ջիմինը նրան բարեկամ անվանել չի ուզում, նույնքան անծանոթ էլ չի կարող անվանել: 

Նրան կտա ծանոթ անունը: «Ծանոթ, ով նրան հասկացել է»:

- Ո՞նց ես, - ու առաջինն ինքն է լռությունը կտրում: Իսկ Ջիսուն պատրաստ է պատասխանել:

- Շա՜տ հոգնած: Տանջամահ եմ լինում իրականում, շունչս մեծ քաղաքում կտրվում է, դրա համար որոշեցի էստեղ հանգիստս վայելեմ:

- Ճիշտ որոշում ես կայացրել: Ես էլ եմ զարմանում՝ ո՞նց եք մեծ քաղաքում ապրում:

- Հավատա, վազքի մեջ: Դու՞ ոնց ես:

Ուսերն է սովորության համաձայն թոթվում, բայց ազատ է: Ու հանգիստ է: Ու շնորհակալ է հենց Ջիսուին դրա համար.

- Լավ:

- Հագուկապիցդ հասկանա՞մ, որ ամառային դասընթացների ես գնում:

- Հա էլի, նախապատրաստվում եմ:

Իսկ հետո նա հարցնում է տատիկից, նրա բաղադրատոմսերից ու թե ինչ է անհրաժեշտ Ջիմինին: Ջիմինը պատասխանում է, որ անհրաժեշտ է նորից տատի բաղադրատոմսերի համար ու ուզում է ավելացնել, որ իրեն էլ է ինչ-որ բան անհրաժեշտ, բայց ինքը չի հասկանում՝ ինչ: Երևի պաղպաղակ:

Պաղպաղակ...

Որը որ չի հովացնում: Բայց դրա կարիքն էսօր չկա: Այն ուղղակի համեղ է ու էդպես էլ պիտի լինի:

Ջիմինն ուզում է ասել, որ նրան տեսնելով բան է հիշել: Բան, որ ամիսներով փորձել է մոռանալ, կամ էլ էդպես ստացվել է, բայց չի բարձրաձայնում: Չնայած, երևի, Ջիսուն ինչ-որ բան հասկանում է.

- Ավելի լավ տեսք ունես, - թույլ է տալիս իրեն բարձրաձայնել, քանի դեռ մայրն էնտեղ չի, - ամեն ինչ լա՞վ է:

Ջիմինն ուզում է երկար մտածել նախադասության իմաստի մասին, բայց միանգամից է հասկանում: Հայացքն իջնում է ձեռքի տոպրակին, ուսերն է թոթվում: Հարցը ծանրանում է ուսերին, ու Ջիսուն ոչինչ չի ասում.

- Եսիմ: Երևի: 

- Խոսե՞լ եք, - գլխի բացասական շարժում:

- Միայն նամակ եմ փոխանցել, որին պատասխան չկա:

Ջիսուն լռում է, երևի մտածում է, որ նամակն անմտություն է: Բայց երևի նաև ինքն իրեն է հիշում, հիշում է, որ, ախր, իր նամակը հենց Ջիմինն է փոխանցել Յունգիին, ու, կարծես թե, վատ է զգում իրեն.

- Էդ, երևի, ամենաբարդ բանն է: Եթե բարդ չլիներ, ես էլ անձամբ կփոխանցեի, բայց քեզ էլ ինձ հետ կրակը գցեցի:

Ջիմինը խառնվում է իրար, ձեռքերով, ժեստերով ժխտում.

- Չէ, ի՞նչ ես խոսում: Ամեն ինչ նորմալ է, վաղուց անցած էտապ է:

- Նայած ում մոտ: Չէ՞, - դառը քմծիծաղով:

Ջիսուն անկեղծ է: Անկեղծ տխրում է, անկեղծ ուրախանում: 

Ջիմինն իրականում կուզեր նրան չճանաչել: Իսկ մյուս կողմից էնքան լավ է, երբ կա մեկը, ով քեզ հասկանում է:

Ուրիշ տեսանկյունից, բայց նույն թեմայում, բայց հասկանում է: 

Երևի աշխարհի ամենալավ բանն էն է, երբ քեզ հասկանում են: 

Հետո մտքով անցնում է. Իսկ եթե մենակ Ջիսու՞ն չի եկել: Իսկ եթե մյուս ուսանողներն էլ են եկել:

Մյուս... Մյուս Յունգին:

Իսկ եթե անգամ եկել է, ի՞նչ է լինելու: Ջիմինի սիրտը մի պահ անհանգստանում է, որովհետև եթե տեսներ, ի՞նչ էր ասելու: «Բարև՞, ո՞նց ես»: Կամ, «նամակս կարդացի՞ր»: Նա չի պատկերացնում Յունգիի հետ սկսվող և ավարտվող ոչ մի զրույց: Պատկերացնում է, որ էդ զրույցը կիսատ է մնալու, մեկն ու մեկը մոլորվելու է, փակուղի մտնի, մեկն ու մեկը լռելու է, կուլ տա արցունքները, մեկն ու մեկը մերժելու է:

Մեկն ու մեկը դատարկվելու է: Ուրիշ սյուժե աչքերի առջև չկա: Չնայած երազելու մեջ ոչ մի վատ բան չկա:

Վտանգավոր են միայն հետևանքները:

***

Ասում են' ինչ-որ բանը մենակ չի գալիս: Հիմա չի հիշում՝ ինչը: Բայց պատկերացնում է, որ եթե ինչ-որ մեկը իրենց վեռանդայում նստած է, ուրեմն հաստատ ինչ-որ բան մենակ չի եկել: 

Իր հետ բերել է տագնապ:

Ու մտածմունք, որ իրենց վեռանդան աշխարհի ամենավտանգավոր տեղն է: Ամենավտանգավոր տեղը ընթրիքների, զրույցների, տաք ըմպելիքների ու հիշողությունների համար: Իրենց վեռանդան պետք է ուղղակի թռչելով անցնել, մտնել սենյակ ու փակել դուռը: 

Բայց վեռանդան վտանգավոր փակուղի է: Էլ հետդարձ անել չես կարող, որովհետև նկատվել ես, իսկ առաջ գնալն էլ կլինի գիտակցված մահ: Ջիմինը պատրաստ չի դրան: Ջիմինը հերոս չի: 

Ջիմինը անակնկալներ չի սիրում:

Անակնկալներ չսպասված մարդկանցից ու տհաճ զրույցներից:

Սրտի զարկեր, ծանր հոգոց, զարմանքը դնում է մի կողմ, մոտենում տան աստիճաններին, որից վեր՝ պատշգամբում նստած են նրա հայրը, տատը ու... Յունգին:

Ու իսկապես. Ամեն բան շատ լավ է իրական լինելու համար:

Առաջինը նրան նկատում է տատը.

- Օ, Ջիմին-ա, արի-արի: Տես՝ ինչ լավ անակնկալներ ունենք:

Վեր է կենում տեղից, մոտենում, վերցնում թոռան ձեռքից տոպրակը, չնայած թոռը հակաճառում է.

- Թող, ես կդնեմ:

- Այգու՜, հյուրերիդ հետևիր, ես գնամ գործս շարունակեմ:

Ջիմինը նայում է ժպտացող հորը, հետո Յունգիին: Ու... խոնարհվում: Հայրը ծիծաղում է.

- Այգու՜, նոր աստիճան, նոր տիպի ողջու՞յն, - Յունգին ոչ էն է քմծիծաղում է, ոչ էլ լուրջ է: 

Իսկ Ջիմինն առաջվա պես լարված է.

- Բարև, - Յունգին:

- Բարև, - Ջիմինը:

- Ես երևի խանգարում եմ: Դուք զրուցեք, մինչև ընթրիքը պատրաստ լինի:

Վեր է կենում տեղից, Յունգին էլ հետևից.

- Խնդրում եմ՝ նեղություն չքաշել, ես մի քիչ շտապում եմ: Մի քիչ քայլենք, Ջիմինն ինձ կճանապարհի: 

Ու Ջիմինը չի կարող չնկատել.

- Տատիկը կնեղանա:

- Ճիշտ է ասում: Հանգստանալու՞ չես եկել: Մի ժամաչափ ընդամենը, ու կարող ես գնալ գործիդ: Թե չէ էդ ինչ բան է՝ հյուրին դատարկ տուն ուղարկել, - ու գնաց:

Ու իզուր:

Որովհետև երկու անհանգիստ մարդ եթե իրար առջև լինեն, կամ պիտի իրենց բացասական էներգիան մեծացնեն ու նույնանուն լիցքերով պայթեցնեն, կամ էլ պիտի պայթեն լուռ:

Ջիմինը չգիտի՝ ինչ զգա, ու չգիտի, թե Յունգին ինչ է մտածել էստեղ գալուց առաջ:

Բայց.

- Լա՞վ ես, - Ջիմինը:

- Հրաշալի, - Յունգին:

Ու Ջիմինն ուզում է նրան հարվածել, որովհետև հրաշալին բացատրություն չի:

Չէ:

Որովհետև ինքը հրաշալի չի, իսկ էն մարդը, ում հետ ինքը առնչվում է անձնական թեմայով նույնպես չպիտի հրաշալի լինի:

Էգոիզմ է, հա, բայց բոլորն են էգոիստ: Մանավանդ, երբ բանը հասնում է սեփական զգացմունքներին.

- Իսկապե՞ս:

Յունգին նայում է նրան, նրա մոլորված, նեղված հայացքին, բայց էդ հայացքը հաստատ մեղավորի հայացք չի: Ջիմինը նրանից ներողություն չի խնդրում, ու դա Յունգիի համար նոր երևույթ էր:

Ջիմինը նայում է նրան, նրա աչքերին: Սիրտը խառնում է, որովհետև ուր որ է թեման կբարձրանա: Ոչ ծնողների մոտ, նա թույլ չի տա, բայց խառնում է, որովհետև Յունգին կամ չի կարդացել ու իրեն էսպես է պահում, կամ էլ կարդացել է ու էսպես է պահում:

Իսկապես: Իսկ եթե չի էլ կարդացել.

- Կքայլե՞ս հետս:

- Տատիկն ընթրիք է պատրաստում:

- Կմնամ: Ընթրիքին կմնամ, շատ էլ չեմ անշնորհակալ: 

Ջիմինը չէր ուզում խոսել նրա հետ: Չէր ուզում առանձին մնալ, չնայած նամակը փոխանցելու օրվանից մտատանջումների մեջ էր: Էդ հակասությունները նրան խելագարության են հասցնում, որովհետև մարդը ո՞նց կարող է միաժամանակ երկու իրարամերժ բաներ ցանկանալ. Չխոսել Յունգիի հետ ու խոսել: Չմնալ նրա հետ ու մնալ: Չքայլել նրա հետ ու հակառակի պես երկա՜ր քայլել: Փոխանցել նամակն ու չփոխանցել:

Չէ, նրան իրարամերժ երևույթները չեն խելագարության հասցնում: Նրա մտատանջումների առարկան մեկն է. Ապագան: Այն էլ անհասկանալի: Անենթադրելի: Մտքերն ապագայի մասին նրան տանում են փակուղի: Անգամ հիմա: Մտածում է մեկ րոպե հետո Յունգիի հետ քայլելու մասին, բայց դրանից հետոն նրան ուղղակի տանջում է: Ու տանջում է սպասումով, անենթադրելիությամբ: 

Դրա համար էլ ոչինչ չի ասում: Նայում է տղային, գլուխը կախում է, գլխով անում: Երևի կամակոր լինելն էլ սխալ է: Յունգին հյուր է եկել նրան, պետք է ուրախանալ: Յունգին նրա հետ խոսելու է եկել: Գրո՛ղը տանի էդ ապագան, Յունգին նրան մարդու տեղ է դրել, եկել է խոսելու, ոչ թե կապը կտրել ու անհետացել: 

Երևի տրամադրությունը փոքր-ինչ բարձրանում է, չնայած սիրտը նույն տեմպով է զարկում, իսկ մտքերը տալիս են էդ զարկերի առիթը:

Նրանք քայլում են մի քանի սանտիմետր իրարից հետո: Ջիմինն առջևում, Յունգին նրանից մի քիչ հետ: Երևի Յունգին հիշում է կոտրված Ջիմինին, նրա խոնավ աչքերն ու լուռ ճանապարհը: 

Թերևս լռել ճանապարհին կարելի է, եթե հարմարավետության զոնան հատված չի: Իսկ հիմա հարմարավետության մասին խոսել չի կարելի: Որովհետև, կարծես թե, երկուսն էլ էդ զոնայից դուրս են եկել: 

Դա հերոսություն է:

Ու ճայթուկների պես զգացնել է տալիս էդ հերոսությունը:

Յունգին այստեղ գալիս չէր մտածում՝ ինչ է ասելու: Դա նրա նման չի: Նրա ոչ մի քայլն էլ երբեք մտածված չի եղել, բայց միևնույն ժամանակ խելագարության աստիճան էլ չի եղել: Իսկ հիմա, քայլելով ուսերն իջեցրած կրտսերի հետևից, նա ուզում է հասկանալ սեփական արարքները. Ինչու՞ է էդտեղ, ինչու՞ առանձնացրեց, ի՞նչ է ասելու: 

Մարդ խելագարվում է ամենից ավելի ոչ թե նրա համար, որ դիմացինին չի հասկանում, այլ երբ ինքն իրե՛ն չի հասկանում: Սա Յունգիի համար նոր երևույթ էր, չնայած էսօր դպրոցի կողքով անցնելիս ծանր ու թեթև շատ բան է արել:

Ու, միևնույնն է, եզրակացության էդպես էլ չի եկել:

Այսինքն:

Ապագան անենթադրելի և անհասկանալի է նաև նրա համար:

Դա նրան գժվեցնում է:

Նյարդայնությունից խառնում է սեփական մազերն ու կանգ առնում: Շրշյուններն ստիպում են Ջիմինին ետ դառնալ ու զարմանքով նայել տղային: Ու նայել անհանգիստ: Ինչպես միշտ: 

Ջիմինը միակ մարդն էր, ում աչքերը խաբար են տվել ամեն բան:

Բացի մեկից:

Ու Յունգին էդպես էլ չի հասկանում, թե ոնց չի նկատել էդ մի բանը:

- Հը՞:

Ու Յունգին նայում է նրան, իրավիճակն աբսուրդային է:

Որովհետև երբ Ջիսուն մոտեցավ նամակից հետո, իսկ ինքը համաձայնեց լինել «ավելին, քան դասընկերներ», դա նրան չէր հուզում: Որովհետև ընդունեց էնպես, ասես էդպես էլ պիտի լիներ: 

Երևի Ջիսուն ճիշտ էր: Ու Յունգին հիմա է հասկանում, թե ինչ էին նշանակում Ջիսուի վերջին խոսքերը բաժանման ժամանակ:

«- Յունգի-ա, ես քոնը չեմ, դու էլ՝ իմը: Ես քո կողքին եմ, դու՝ հեռու: Էնպիսի տպավորություն է, որ էստեղ չես, ես էլ՝ քո կողքին չեմ: Դա հավես չի: Էդպես հարաբերություններ չեն ստեղծվում: Ու եթե գտնում ես, որ էս հարաբերությունները քեզ համար չեն, ավելի լավ է կանգ առնել: Որովհետև եթե էստեղ ես, բայց կողքիս չես, ես անգամ չեմ կարող քեզ բռնել, որ չհեռանաս»:

Բայց ամենակարևոր բառերը երևէ Յունգիի հիշողության մեջ հավերժ կմնան, որովհետև դրանք վերջին փամփուշտի դիպուկ հարվածի էին նման, չնայած էն ժամանակ նա դա չէր էլ հասկանում.

«- Ես քեզ բաց եմ թողնում: Բայց չեմ ներում: Բայց ոչ թե նրա մասին, թե ինչու ենք բաժանվում, այլ նրա մասին, թե ի՛նքդ ինչ ես ուզում: Դա ավելի բարդ է, - ու թեթև ժպտաց, տխուր ժպտաց, - ես քեզ չեմ ներում, բայց մաղթում եմ հաջողություն: Ու համբերություն: Որովհետև քեզ մե՜ծ համբերություն է պետք ինքդ քեզ հասկալու համար: Բայց երբ պատրաստ լինես, կարող ես ասել: Ես ուղղակի կլսեմ քեզ ու կփորձեմ հասկանալ»:

Իսկ հետո Յունգին հասկացավ, որ ոչինչ չի հասկանում: Ոչ իրենից, ոչ շրջապատից, ոչ Ջիսուի ասած որևէ բառից:

Սուտ:

Ջիսուի բառերը նա հասկացավ շատ լավ:

Բայց ավելի ուշ:

Երբ գտավ նամակն ու խելագարի պես ծիծաղեց, ասես փազլի բոլոր մասերը հավաքվեցին ու պատկերը տեղն ընկավ: Ու միայն մեկ մաս էր պակասում էդ փազլին:

Հաստատում.

- Ի՞նչ եղավ, - ու նա կարծես արթնանում է Ջիմինի ձայնից: Նայում նրան շատ ուշադիր: 

Նայում ամեն հատվածին, ու ամենակարևորը՝ աչքերին: Ու ուզում է հերքել ամեն բան.

- Չգիտեմ, - ու Ջիմինն ավելի է զարմանում:

- ... Ո՞նց:

Յունգին ուսերն է թոթվում: Հավաքում համարձակությունը, համբերությունը, որոնք նրան կտակել էին, ու անցնում էն թեմային, որից փախչել կուզեին երկուսն էլ.

- Սիրուն նամակ էր:

Ջիմինն այնպես զարմացած է նայում, ասես չէր էլ սպասում:

Շատ հեռու, մարմնի, գիտակցության, մտքերի ներսում նա սպասում էր, իսկ մնացած, ավելի պարզ, ավելի երևացող հատվածներով նա գիտե՛ր, որ Յունգին չի բարձրաձայնի:

Հավանականության տեսությունները երբեմն սխալ եզրակացություններ անելու համար են:

Վարդագունում է: Հայացքը փախցնում, լռում է՝ բերանը ձկան նման բաց ու խուփ անելով, ասես ցամաք է ընկել: Ասես ուզում է ինչ-որ բան ասել, բայց թե ինչ՝ չի գտնում.

- Եթերային, բայց հստակ:

- Հյոն...

- Մենակ մի հարց:

Ու Ջիմինն ուզում է լաց լինել:

Գրո՛ղը տանի: Երբ չգիտես՝ ինչ է սպասվում, ամենասարսափելին է, նա ամեն անգամ համոզվում է, ամեն անգամ.

- Ինչու՞ ես ներողություն խնդրել հենց առաջին նախադասության մեջ:

Ջիմինը մտքերով հետ է գնում: Երկար-բարակ գրած-ջնջած, սևագիր-մաքրագիր արված նամակը նրա աչքերի առջև է: Հիշում է՝ մի ամբողջ գիշեր է նստել, մտածել-մտածել-մտածել, ապա նախավերջին նամակը ճղել ու վերջին՝ պատրաստի նամակում գրել էն նախադասությունները, որոնք Յունգին կքարկոծեր. «հերիք է ներողություն խնդրես», «աչքերիս նայելով ասա», «գլուխդ բարձրացրու»: Յունգին չէր ընդունի նրա ոչ մի խոսքը, Ջիմինն էդպես էր կարծում, բայց միևնույն ժամանակ կարծում էր, որ ճիշտը դա է: Հստակ, էմոցիոնալ, այնպես, ինչպիսին որ ինքն է: Դա կերևար ձեռագրից:

«Բարև հյոն, լա՞վ ես: Կներես նամակիս համար, բայց կարդալու համար քեզնից ընդամենը մեկ րոպե կպահանջվի, եթե ոչ ավելի քիչ»:

Կներես... Ջիմինի ոճն էր.

- Որովհետև, - գլուխը կախում է, - դու նման կատակներ չես սիրում:

- Իսկ դա կատա՞կ էր, - Յունգին ձեռքերը չգիտի՝ ուր խցկի, դրա համար դնում է տաբատի գրպաններում, գոնե կթաքցնի, լարվածությունը:

Իսկ Ջիմինն ասես վեր է թռչում.

- Չէ՛, իհարկե չէ:

- Բա էլ ի՞նչ կա:

Բայց, ախր, կա ամեն ինչ: Ու Ջիմինը զայրանում է: Որովհետև նա շատ լավ գիտի Յունգիի բնավորությունը: Էն, որ նա չի ընդունի, իսկ հիմա այնպես է կանգնել, ասես... ասես ասելու ոչինչ չունի, նորմալ է.

- Դու չէիր ընդունի: Չէիր էլ կարդա: Երբ ես Ջիսուի նամակն էի փոխանցում, դու ինձ շատ լավ բացատրեցիր, որ լավ չի լինի, եթե նամակն ինձնից լինի, - իսկ հետո հայացքը բարձրացնում է ու նայում այնպես վիրավորված, ասես Յունգին մինչև հոգու խորքը նրան վիրավորել է, - ես հո ուրախ-զվարթ նամակ չէի՞ գրելու: Հետևանքները հիմա էլ հասկանում եմ:

Յունգին էլ է զայրանում: Չի հասկանում՝ ինչից, բայց զայրանում է.

- Նենց ես խոսում, ասես ճանաչում ես ինձ:

- Իսկ դու քեզ չե՞ս ճանաչում:

Ու Յունգին սառչում է, քարանում: Ինչու՞, գրո՛ղը տանի, ինչու՞ բոլորը միահամուռ նույն բանն են ասում.

- Երևի:

Բայց նրանք խոսում են: Ու հարցն էն չի, որ նրանք խոսում են: Նրանք խոսում են մի բանի մասին, ինչը երբեք չեն քննարկել, երբեք դրա հնարավորությունը չեն ունեցել, իսկ հիմա, իրար լսելով, ինչ-որ նոր բաներ են բացահայտում, որոնք երբեմն էդքան էլ հաճելի չեն: Ու զարմանալի: Ու զայրանալի: Դրա համար էլ ոչ Յունգին գիտի՝ ինչպես արձագանքել Ջիմինի խոսքերին, ոչ էլ Ջիմինը՝ նրա: Սա նոր մայրցամաք հայտնաբերելու նման մի բան է. Ինչքան հետաքրքիր, էնքան էլ վախեցնող.

- Եթե եկել ու կանգնել եմ էստեղ, ուրեմն չեմ հասկանում: Եթե հասկանայի, ի՞նչ կանեի: Ասա, - քմծիծաղով, - եթե տենց համոզված ես, որ դու՛ ես ինձ ճանաչում:

Ջիմինը նորից մոլորվում է: Նա մինչ այս ուրիշ այլ բաներում էր համոզված, որոնք շատ է պատկերացրել: «Պատկերացրել է, որ էդ զրույցը կիսատ է մնալու, մեկն ու մեկը մոլորվելու է, փակուղի մտնի, մեկն ու մեկը լռելու է, կուլ տա արցունքները, մեկն ու մեկը մերժելու է»։ Իսկ հիմա, էս ճակատագրական պահի մեջ լինելով, նա հասկանում է, որ իր պատկերացումները ավելի սև ու ավելի տխուր էին: Գրո՛ղը տանի, նա հիմա հանգիստ կանգնած է Յունգիի առջև ու հանգիստ խոսում է նրա հետ, իսկ Յունգին ի՛ր հետ: Սա աբսուրդ է, անհավատալի...

Ու հուսադրող...

արջամկան օր - день сурка - երբ ամեն հաջորդ օրը նույնն է, ինչ նախորդը